U bent hier

Actieprogramma Weer Thuis: slim samenwerken voor een duurzame toekomst voor kwetsbare mensen

In acht regio's werken gemeenten, corporaties, Leger des Heils, Federatie Opvang, RIBW Alliantie en GGZ Nederland samen om mensen sneller uit de maatschappelijke opvang of beschermd wonen te laten doorstromen. Inzet: een woning waar ze zich prettig in voelen, met de juiste begeleiding. Het is voor het eerst dat dit op zo’n grote schaal en met zoveel partijen gebeurt.

Een quick scan van de Federatie Opvang en het Leger des Heils schat in dat er 10.000 extra woningen nodig zijn om mensen uit de maatschappelijke opvang en beschermd wonen de stap te laten maken naar een zelfstandiger, passende woonvorm. Het wegwerken van de wachtlijsten uit de voorzieningen was de aanleiding voor dit actieprogramma.

Duurzaam meedoen

Het Actieprogramma Weer Thuis wil zoveel mogelijk aansluiten op de regio’s om samen passende oplossingen te zoeken voor een goed woningaanbod en voldoende begeleiding van de uitstromers. Daarvoor moet veel gebeuren. De projectleider van het Actieprogramma zit in acht regio’s aan tafel om duurzame bestuurlijke afspraken te maken. Dat doet hij met de bestuurlijke driehoek: wethouder, de bestuurder van de corporatie en de bestuurder van de zorgaanbieder. De partners maken met partijen in de regio een inventarisatie van de in- en uitstroom uit de maatschappelijke opvang en het beschermd wonen, de gewenste ondersteuning en het gewenste woningaanbod. Het actieprogramma faciliteert dit en helpt deelnemers bij het maken van afspraken en het aanbrengen van structuur.

'Het is voor het eerst dat we zo gestructureerd bezig zijn', zegt Jeroen Hoogteijling, bestuurssecretaris van het Leger des Heils en lid van de stuurgroep van Actieprogramma Weer Thuis. 'Ad hoc-werk heeft nu plaatsgemaakt voor een planmatige aanpak van de uitstroom van dak- en thuisloze mensen vanuit de opvang naar een eigen plek in de wijk. En de benodigde ondersteuning voor deze mensen om duurzaam te kunnen deelnemen aan de samenleving.'

Hoe wil je wonen?

Daar komt aardig wat bij kijken. 'Om te beginnen is het belangrijk te weten hoe mensen uit de opvang willen wonen. Een eengezinswoning aanbieden is leuk, maar dit sluit lang niet altijd aan bij de behoefte. Mensen weten zich soms geen raad met al die ruimte. Met als gevolg dat ze zich afsluiten, en verpieteren in hun woning. Deze mensen zijn vaak beter geholpen met een klein appartement. Daarom pleiten we in het Actieprogramma voor meer 1 of 2-kamerwoningen van 25 tot 50 vierkante meter. Door met andere ogen te kijken naar huisvesting, kunnen nieuwe aanpakken ontstaan. Denk aan het ombouwen van een leeg kantoorpand tot kleine appartementen (microwoningen).

Zo’n oplossing kan een mooie bijdrage leveren aan het tekort op de woningmarkt voor deze doelgroepen. Naar zulke creatieve invalshoeken zijn de regio’s nu op zoek.’

Goede begeleiding

Maar daarmee zijn we er nog niet. Stenen zijn belangrijk, maar de randvoorwaarden moeten ook in orde zijn. 'Het is heel belangrijk dat mensen uit de maatschappelijke opvang en beschermd wonen goede begeleiding krijgen. De problemen waar ze mee kampen vragen vaak om intensievere en langduriger ondersteuning dan het wijkteam kan leveren. Een groot obstakel is de schuldenproblematiek, die veel mensen uit de opvang en beschermd wonen met zich mee torsen. Een goed schuldhulpverleningstraject is dan ook een van de belangrijkste voorwaarden voor een eigen plek. Want als je schulden hebt en je krijgt een eigen woning, is de kans aanwezig dat je de huur niet kunt betalen en weer op straat en in de opvang terechtkomt. Daarnaast zijn draagvlak in de wijk en goede begeleiding nodig om overlast te voorkomen.

Dit geeft aan dat er veel te winnen is als je als gemeente slim samenwerkt met corporaties en zorgorganisaties die deze doelgroep goed kennen. Het Actieprogramma Weer Thuis biedt daarvoor een goed kader. De komende weken hopen we spijkers met koppen te slaan, op bestuurlijk en ambtelijk niveau, en deze afspraken begin volgend jaar vast te leggen in convenanten.’

Wat gebeurt er in de regio?

“Slimmer samenwerken” is uiteindelijk een abstracte opgave, zegt projectleider Erwin van Leeuwen. ‘Maar we hebben het wel degelijk over concrete zaken. Enkele regio’s hebben al een aantal mooie oplossingen bedacht.’

Van Leeuwen noemt vijf goede voorbeelden:

1. De regio Groningen is januari 2018 van plan een convenant te tekenen voor snellere uitstroom in de hele regio.

2. In Den Haag zijn de knelpunten van de huidige uitstroom uit de maatschappelijke opvang en begeleid wonen in kaart gebracht. Dat gebeurde aan de hand van een klantreis. Door de knelpunten op te lossen, zal de toekomstige uitstroom sneller en beter verlopen.

3. In de regio Nijmegen tekenden twee corporaties en één zorgpartij al een samenwerkingsovereenkomst. Belangrijk onderdeel daarvan is de gezamenlijke cursus rondom slim samenwerken in de wijk. Dat kan bijvoorbeeld toekomstige overlast voorkomen.

4. In Haarlem maken de samenwerkingspartners een diepgaande analyse van de belemmeringen van de uitstroom. De analyse richt zich zowel op de inkomenspositie van uitstromers als het voorkomen van toekomstige schulden.

5. In de Hoekse Waard zijn de Buurtcirkels van Pameijer actief. Dit sociale netwerk is erg waardevol voor veel mensen die uit de maatschappelijke opvang en begeleid wonen komen.